Onbekend maakt onbemind: Basilicata, het geheim van Zuid-Italië

In deze blogserie nemen we je mee naar de wijngebieden die nog niet op ieders radar staan — en dat is jammer, want er valt genoeg te ontdekken. Basilicata is daar een schoolvoorbeeld van: zelfs veel Italianen moeten deze regio op de kaart zoeken. Toch komt hier een wijn vandaan die zich meet met absolute top. Tijd om kennis te maken!

Matera - door Nick M

Tussen twee zeeën en een uitgedoofde vulkaan

Basilicata ligt in het diepe zuiden van Italië, ingeklemd tussen Campanië in het westen, Puglia in het oosten en Calabrië in het zuiden. De regio heeft zelfs een streepje kust aan twee zeeën: een klein stukje Tyrreense kust en een randje aan de Golf van Tarente. Met zo'n 10.000 hectare wijngaarden is het een van de kleinste wijnregio's van Italië en absoluut een ondergeschoven kindje!

Het landschap wordt gedomineerd door Monte Vulture, een uitgedoofde vulkaan van ruim 1.300 meter. Rond die vulkaan liggen de beste wijngaarden op 200 tot 700 meter hoogte. Die hoogte is geen toeval: overdag is het er warm en zonnig, maar 's nachts zorgt de hoogteligging voor afkoeling. Dat contrast — warme dagen, koele nachten — houdt de zuren in de druiven fris terwijl de suikers rustig kunnen opbouwen. Precies het soort klimaat waar een trage, laatrijpende druif als Aglianico op zit te wachten!

De koning van de vulkaan: Aglianico

Aglianico is de druif die Basilicata op de kaart zet en letterlijk groeit op de vulkanische bodem rond Monte Vulture. Over de herkomst van de druif lopen de meningen uiteen: traditioneel wordt gedacht dat Griekse kolonisten hem in de 7e of 8e eeuw voor Christus meebrachten, al kan modern DNA-onderzoek dat niet bevestigen.

Wat wel vaststaat: Aglianico levert wijnen op met een stevige structuur, hoge zuren en dikke schillen vol tannine. Jonge wijnen kunnen wat rauw en gesloten zijn, maar met een jaar of wat op fles ontwikkelen ze zachtere tannines en aroma's van donker fruit, kers en chocolade — soms met een bewaarpotentieel tot wel twintig jaar! Die combinatie van structuur en rijpingsvermogen heeft de wijn de bijnaam "de Barolo van het Zuiden" opgeleverd! Die bijnaam deelt hij overigens met zijn Campaanse neef Taurasi. Iedereen wil wel meeliften op de faam van Barolo.

Meer dan Aglianico alleen

Aglianico is verreweg de bekendste, maar gelukkig niet de enige druif van Basilicata. Zo'n driekwart van de productie is rood, een kwart wit. Naast Aglianico vind je bijvoorbeeld de Malvasia Nera voor rode wijnen en Malvasia Bianca, Greco en Fiano voor de witte varianten. De witte wijnen zijn vaak aromatisch met tonen van rijp fruit en een zachte, matige zuurgraad — een prettig contrast met die krachtpatsers van Aglianico!

Kaart van wijnregio's in Basilicata

Een piepklein DOCG-eiland

Aglianico del Vulture kreeg in 1971 als een van de eerste wijnen van Italië een DOC-status — de allereerste van Basilicata. Ze waren er dus vroeg bij! Helaas bleef dit voor liefst 32 jaar ook de enige DOC van de regio. Tot in 2003 Terre dell'Alta Val d'Agri erbij kwam. Pas rond 2010 kreeg Basilicata haar eerste en enige DOCG: de Aglianico del Vulture Superiore — de overtreffende trap van deze "Barolo van het zuiden".

De schaal zegt genoeg over hoe klein en onbekend dit gebied eigenlijk is: van de reguliere DOC wordt jaarlijks ruim 2 miljoen liter geproduceerd, maar van de exclusievere Superiore DOCG is dat slechts zo'n 50.000 liter. Geen wonder dat deze wijn nooit de bekendheid van Barolo of Chianti heeft gekregen — er is simpelweg niet genoeg om veel te exporteren.

Wat je echt geproefd moet hebben...

...is natuurlijk een Aglianico del Vulture zelf! Zoek naar een fles met minimaal een jaar of wat rijping, en reken op een prijs die vaak nog altijd een stuk vriendelijker is dan wat je voor een vergelijkbare Barolo of Taurasi neerlegt. Serveer 'm bij iets stevigs — lamsvlees of een goed gerijpte kaas doet het uitstekend — en geef de wijn even de tijd om open te bloeien in het glas. Basilicata mag dan onbekend zijn, onbemind hoeft het na dit glas niet langer te blijven!